la Union di Ladins de Gherdëina Ve nvieia de cuer a unì ala prejentazion dl

Calënder de Gherdëina 2010


N mierculdi ai 16 de dezëmber 2009 dala sies da sëira tla bibliotech dla Cësa di Ladins. Nce chëst ann ie l calënder inò rich de documentazions nteressantes de nosta valeda, scrites sambën dala populazion de Gherdëina nstëssa.
Per chësta ucajion sunerà na grupa dla scola de mujiga de Gherdëina.
L Calënder de Gherdëina ie inò tlo. Ël dëssa cun si scric purté ora per nosta cëses la legrëza cun n gran surtimënt de nfurmazions, documentazions, testemunianzes ma nce y dantaldut lecorc repurtei cun de blòt articuli de uni sort scric dala populazion nstëssa. Cun de bela fotografies vëniel jit ite da pert di autores ti argumënc plu desvalifs, cuntan la ntraunides dl luech. Ades perchël vën chësta publicazion familiera y populera scialdi stimeda nce da la jënt de Gherdëina che viv bele da ani dedora dla valeda.
L „Calënder“ ie bon de fé da puent y de lië l paesc plu dalonc ora per l mond cun chël dla ncësa tla tiera Ladinia.

Unide ala prejentazion, per nëus saral na legreza à Ve saludé.

Duc ie nviei n mierculdi ai 11 de nuvëmber 2009 dala 20.00 tla biblioteca dla Cësa di Ladins
Ala prejentazion de:
l prim cuartet ladin sun Gherdëina, dat ora te trëi rujenedes dala ULG
l liber: “N pensier adatà per uni ucajion”, dat ora dala UGLD
la linia ladina “Ladinstyle” de Alessandro Anesi
 
L nes fajëssa legrëza pudëi saludé nce vo, La Union di Ladins de Gherdëina

“Dì la tia”  mujiga, prosa y poejia ladina
La Union di Ladins de Gherdëina mët a jì na sëira leterera ntituleda “dì la tia”  mujiga, prosa y poejia ladina n vënerdi ai 09 de mei dala 20.30 tla Cësa di Ladins a Urtijëi
Autores dla valedes ladines porta dant poejies y prosa, l sarà da audì:
Rut Bernardi, Roland Verra, Ivan Senoner, Josef Kostner, Vigile Iori, Stefen dell’ Antonio Monech, Iaco Rigo, Tresele Palfrader, Franco Del Tedesco y Liliana Majoni.
L componist y cantautor de Gherdëina Raimond Irsara ala chitara acumpanierà la sëira cun si cumposizions.
Duc sëis nviei a unì a scuté su.

Curs de ladin-Gherdëina
La Union di Ladins de Gherdëina deberieda cun l Servisc furmazion Gherdëina, mët a jì n curs pensà per chi che scrij gën, che adrova te si lëur y o che ulëssa miuré si rujeneda dl'oma.
I argumënc tratei ie: la regules de ortografia y de gramatica.
L unirà nce mparà vel' maniera de dì tipica dl gherdëina y co schivé nterferënzes da rujenedes fulestieres. I referënc ie David Lardschneider y Ulrike Mairhofer
L priesc de iscrizion e de 50,00 € . N pòssa se lascé nuté su nchin ai 7 de auril 2008 pra l Servisc furmazion Gherdëina al nr. de tel.: 0471 77 32 25
L curs vën fat tla biblioteca dla Cësa di Ladins a Urtijëi dai 14 ai 30 de auril 2008 uni lunesc y mierculdi dala 20.00h ala 22.00h.

Prospetives de n ann rich de atività
La Union di Ladins de Gherdëina à njinià n prugram rich de publicazions, referac y manifestazions cultureles.
Tl crëscer ie nce la cumpëida di scric ite y bona la cunlaurazion cun d’autra assoziazions

Publicazions
Sciche feter uni ann cëla la ULG de dé ora almanco una na publicazion. Ntant iesen tl lëur de dé forma al Calënder de Gherdëina 2009. N auter bel lëur ie l liber sun la tradizions y usanzes te Gherdëina. Chësc unirà realisà cun la cunlaurazion danter Marta Senoner de Sëlva y Toni Senoner de Urtjiëi. N ie nce bele tl lëur de coordiné l CD Gramofon 2, per ntant iel bele unì apustà y dat su i lëures de registrazion al studio Sisi Record’s de Urtijëi.
Deberieda cun la Scola d’Ert de Urtijëi iesen tl lëur de fé chertes depëntes a man per i auguresc de Batëisum, Prima Santa Cumenion, Cunfermé y per d’autra bela ucajions. Sambën dutes acumpaniedes cun de biei tesć per Gherdëina o te trëi rujenedes.
Mo tl mëns de fauré jirà na delegazion dl cunsëi dla ULG a crì su i gosć dla Cësa de Paussa a Urtijëi. Te chësta ucajion ti uniral sëurandat deplù publicazions ladines che la Union à dat ora te chisc ultimi ani. Ntan l’ancuteda uniral nce mustrà n film sun na liejënda ladina.
D’autra manifestazions iel unì preududes: L festival di cores di mutons dla Ladinia “Ciantëde cun nos”, cursc de gherdëina, na mostra nteressanta per l autonn, na sëira de cabaret y leteratura ladina, l cunzert d’avënt, deplù referac nce cun chedri a culëures. N jirà inant nchin d’instà uni segonda juebia dl mëns cun la trasmiscion Dolomit da audì sun Radio Gherdëina. Ma l ne mancerà dessegur de no vel’autra manifestazions che va inant bele da deplù ani sciche la cripl vivënta insv. Nce la plates internet dla ULG plesc dassënn. Ntan l’ann 2007 iel unì cialà ite da 27.407 persones desferëntes. Per n sit culturel dessegur na blòta arjonta.
D’autonn unirà tenì la reunion generela dla Lia cun la vela dl cunsëi nuef.

La ULG rengrazia duc chëi che a vel’ maniera juda ntëur ite y rengrazia la bona cunlaurazion da pert dla desferënta lies y assoziazions dla valeda y nce ora de cà.

la Union di Ladins de Gherdëina Ve nvieia de cuer a unì ala prejentazion dl

Calënder de Gherdëina 2008

ai 14 de dezëmber 2007 dala 20.00 tla bibliotech dla Cësa di Ladins. Nce chëst ann ie l calënder inò rich de documentazions nteressantes de nosta valeda, scrites sambën dala populazion de Gherdëina nstëssa.
Per chësta ucajion sunerà na grupa dla scola de mujiga de Gherdëina.
Se ncunferton sun Vosc unì.
L Calënder dëssa cun si scric purté ora per nosta cëses la legrëza cun n gran surtimënt de nfurmazions, documentazions, testemunianzes ma nce y dantaldut lecorc repurtei cun de blòt articuli de uni sort scric dala populazion nstëssa. Cun de bela fotografies vëniel jit ite da pert di autores ti argumënc plu desvalifs, cuntan la ntraunides dl luech. Ades perchël vën chësta publicazion familiera y populera scialdi stimeda nce da la jënt de Gherdëina che viv bele da ani dedora dla valeda. L „Calënder“ ie bon de fé da puent y de lië l paesc plu dalonc ora per l mond cun chël dla ncësa tla tiera Ladinia.
Unide ala prejentazion, per nëus saral na legrëza pudëi Ve saludé.

Bele per l cuarto ann mët la Union di Ladins de Gherdëina n cunlaurazion cun l Ufize de Turism de Urtijëi y la Scola de jì a ciaval Monte Pana a jì la cripl vivënta.
La blòta manifestazion de suzes cun n cheder scialdi prejà dai spetadëures vën abelì cun de bela meludies d’Avënt sunedes y ciantedes da cores y sunadëures dla valeda. La cripl vivënta sarà da udëi sun la pitla plaza Stetteneck a Urtijëi ai 8 de dezëmber dala cinch da sëira, ai 15 de dezëmber dala sies da sëira y ai 22 de dezëmber inò dala cinch da sëira. Danter de uni sort de blòc tieres vives iel sambën nce da udëi la Sacra Familia, i pastri y i trëi rëiesc a ciaval.
Duc y dutes sëis nviei à unì a ti cialé

La storia, la vita y la cultura dla cosses. Lecorc fermei te cosses che nes à acumpanià per generazions tres la vita. N blòt passatëmp nia da sotvaluté culturalmënter, ie nce l culezionism. La ULG prejënta n juebia ai 15 de nuvëmber dala 19.00h na mostra ulache 13 culezionisć dla valeda mostra su la pusciblteies de cosses che n possa tenì su y cataloghisé. La mostra, tla pitla sala dla Cësa de Cultura Luis Trenker a Urtijëi, resta davierta nchin n dumënia ai 18 de nuvëmber, dala 10.00h danmesdì nchin la 12.00h y domesdì dala 17.00h nchin la 22.00h.
L sarà da udëi mudiei de auti Fiat y 500’c, mudiei de acendins da dut l mond, fulimanc, l svilup dla bozes dla CocaCola, santes da mort, ciafites, sablons dal mond, struplons de bozes dal Spumante y dal Champagne, zigares y la massaria che toca leprò, dediei, ciapiei de uni sort, scipes da hockey, Corchi y scaramaic da zacan. Fajon lecurdé che l ie la puscibltà de se nuzé dla plaza dai auti Stazion
La ULG ve nvieia a unì a amiré la blòta culezions.

La Union di Ladins de Gherdëina à fat te na si ultima senteda la estrazion danter i scric ite, trajan ora chindesc fertunei.
Uni un o una à venciù na pitla scincunda sciche recunescimënt per l sustëni dat te chisc ultim ani. Tlo dessot publicon i fertunei, a chisc ti unirà mandà la scincunda diretamënter a cësa.

Venciù à:
Delago Oswald Urtijëi, Mussner Sepl Urtijëi, Dellago Edmund Urtijëi, Kostner Felix Urtijëi, Moroder Hans Resciesa Urtijëi, Demetz John Urtijëi, Vinatzer Robert Urtijëi, Senoner Guido Urtijëi, Runggaldier Maddalena Urtijëi, Holzknecht Anselmo Urtijëi, Senoner Viktor Urtijëi, Forni Marco Sëlva, Valentini Sabina Sëlva, Lorena Deiaco Urtijëi, Stuffer Ruth S.Cristina. Cungratulazions.

Trasmiscion culturela dla ULG – dal 11 de setëmber inant uni segonda juebia dl mëns dala 17.00h ala 17.50h sun Radio Gherdëina Dolomites

La Union di Ladins de Gherdëina Ve nvieia a scuté su “Dolomit”.
La trasmiscion de carater nfurmatif y culturel, ie unida metuda adum da: Manuela Piazza, Michaela Perathoner, Günther Pitscheider, David Lardschneider y Egon Vinatzer. Ntan i 50 menuc de tratenimënt saràl da audì: na rezeta de spëisa da zacan, l unirà prejentà n liber dat ora dala ULG, n pudrà audì vel’cunseies per pitli problemesc, n curt n curs de cò rujené miec gherdëina, na ntervista a na grupa o ciantautor de mujiga ladina y sce l ie mo lerch vel’ ntervistes a personaliteies mpurtantes dala politica, cultura o leteratura ladina.
La sigles à fat Valter Fabbro. La coordinazion y la pert tecnica vën cureda da Egon Vinatzer. Scutede su, che sce l resta mo tëmp uniral monce fat n cuiz.

Sëira de storia sun la opzion
L’ALTO ADIGE DELLE OPZIONI
La Fabbrica del Tempo n cunlaurazion cun la Union di Ladins de Gherdëina, Ve nvieia n vënderdi ai 14 de setëmber dala 20.00h tla bibliotech dla Cësa di Ladins a Urtijëi ala prejentazion dl liber “LE LETTERE APERTE - 1939 – 43: L’ALTO ADIGE DELLE OPZIONI
L liber ie unì curà da Christoph von Hartungen, Fabrizio Miori y Tiziano Rosani.
Ntan la prejentazion unirà liet dant vel’ letra cun na curnisc de fotografies y mujiga ora de chëi tëmps. Son cuntënc a pudëi saludé nce Vo te chësta sëira.
Per nfurmazions pudëis cherdé su l Nr. de Tel. 0471- 979711  
O per mandé n fax  0471 - 982469

La foto dl mëns

Tla plata internet dla ULG iel da śën inant daviert l link fotogallery. Tlo possa uni un/una mandé ite tres e-mail o diretamënter purtan te ufize tla Cësa di Ladins  una o deplu fotografies. Na cumiscion aposta chiererà ora la foto dl mëns. Chëles che ne ie nia unides crides ora pudrà for inò uni mëns fé pea ala selezions che vën do. L ne sarà da vëncer nia, mé la legrëza de fé pea y de vester leprò.
La fotografia, dëssa vester: nteressanta, misteriëusa, rera, da ri o particulera.
La ULG arà l’autorisazion de publiché la fotografia nce te autra si publicazions.
L autor dla fotografia vën numinà y ie respunsabl dla foto. Sce l ie persones da udëi, muessa chëstes firmé l`autorisazion de publicazion.
L fin dla galaria de fotografies, ie chël de dé plu culëur y vivanda a nosta plata internet y de dé l’ucajion a de plu persones de udëi publicheda na si fotografia.

Bon devertimënt y de gra dl fé pea

Bela Ladinia inò da cumpré.
L CD de gran suzes Bela Ladina ulache n possa audì cianties populeres dla Familia da Pradac y dl Trio Goller ie inò da cumpré. Sun gran dumanda à la ULG lascià fé do na ristampa. Bela Ladinia ie un di suzesc plu mpurtanc ciche reverda la mujiga da mont ladina. Da śën da giapé tla Cësa di Ladins y tla butëighes autorisedes.

Ai 21 de lugio l di dla unitá ladina
Inant adum, sun Col Rodela l monumënt per i Ladins
 La Union Generela di Ladins dla Dolomites lecorda pra la utia Salei la gran ancunteda de demustrazion dl 14 de lugio dl 1946 sun l jëuf dl Sela. L popul ladin à te chësta ucajion ulù prutesté la spartizion dla valedes ladines tla trëi provinzies.
Do na senteda di cin’ cunsëies dla Generela iesen passei ala pert ufiziela scumënceda dala undësc danmesdi cun la zelebrazion dla Santa Mëssa ladina lieta dant da Sen. August Prugger y cianteda dal Corala SS.Piere e Paol de Soraga. L fova n mumënt particuler y segurmënter rich de sugestions. Truepa jënt y truepa autoriteies fova sun l post à pensé sun la dumanda per la rejons y la unificazion di ladins dla Dolomites.

"Vester cuntënt y prejé chël che n à

N vendërdi ai 11 de mei 2007 dala 20.00 tla bibliotech dla Cësa di Ladins a Urtijëi mët la Union di Ladins de Gherdëina a jì n referat per talian cun l dutor de Psicologia y psicoterapia Stefano Di Carlo da titul:

"Co possen pa superé i mumënc plu depresifs, co possen pa goder miec la cuntentëza per n miëur bënsté"

Ti tëmps modernesc auden for deplù che nce persones che se n stà bën economicamënter patësc de deprescion. Bonamënter ajache i ne sa nia da sciazé l avëi che i à. Tl referat veniel spiegà l fenomen che stà per crëscer.

La ULG nvieia duc a unì a scuté su

"Cie ie pa l diabetis, co possen pa cunviver cun chësta malatia?"

•  N venërdi ai 4 de mei 2007 dala 08.00 da sëira tla bibliotech dla Cësa di Ladins a Urtijëi veniel tenì n referat per talian sun la malatia dl zucher cun l dut. Gianfranco Deblasi, primar dl spedel de Persenon sezion Diabetis y Carlo Zanella, vize presidënt dl'asoziazion diabeticri de mutons y mutans dl Südtirol. Coche cunesciù ie l diabetis na disfunzion che crësc for plu y plu danter la populazion nce de nosta valedes. Chësc de grà al bon maië y al puech muvimënt. Ti paejes Tudësc ie uni decima persona tucheda da chësta malatia. Da nëus iel feter unfat.

•  La ULG Ve nvieia a chësta sëira de nfurmazion ala scuvierta dla malatia dl secul.

La Union di Ladins de Gherdëina mët a jì n venërdi ai 30 de merz 2007 dala 20.30 tla gran sala dla Cësa di Ladins a Urtijëi, na sëira de chedri a culëures - Dia-Multivijion cun Walter Oberlechner sun la marueies dl Nepal y ntëur la Annapurna

L se trata de na vijion spetaculera, unica y plëina de gran sensazions y mistères. La belëza de n viac de maruëia.

Prejentazion dl liber "L Vedl Pana"

N mierculdi, ai 21 de merz 2007 dala 18.30h tla bibliotech dla Cësa di Ladins a Urtijëi

La Union di Ladins de Gherdëina Ve nvieia a unì ala prejentazion dl liber Jan Demëine Mahlknecht "L Vedl Pana" Dala biografia uriginela dal titul "Sparsamkeit und Freigebigkeit" scrita ntëur l 1820 da Josef Complojer, cianceda tl gherdëina da dut.Toni Sotriffer y dat ora dala Union di Ladins de Gherdëina ULG. Na grupa dla scola de mujiga de Gherdëina dajerà na curnisc mujichela.

L Vedl Pana
La persunalità de Jan Demëine Mahlknecht, gran marcadënt de Gherdëina - scialdi rich y da stramp dala varizia - numinà "Vedl Pana", che à vivù dan passa doicënt ani, fej pert dla storia de Gherdëina. Cunesciù iel mascimamënter per avëi dat ca debant l grunt per frabiché la dlieja nueva de Urtijëi. Jënt de tëmp sà nce mo for da cunté vel' ntraunida nteressanta de si vita. Nsci iel tl "Calënder de Gherdëina" dl ann 1948 unì lecurdà n viac, che l ova fat tla Ruscia. Si persunalità straurdinera ie nce bele unida lecurdeda dal topograf Johann Jacob Staffler (1847), dal curat Jan Antone Vian (1864), da Franz Moroder de Lenert (1891), da Wilhelm Moroder (1908) nchin a Bruno Mahlknecht (1981). Ma chël che trueps ne sà nia ie che bele l ann 1820 iel unì publicà a Dispruch na biografia dal titul "Sparsamkeit und Freigebigkeit in einer Biographie", che trata de ël. Chësc ie n pitl liber, che descrij avisa y aldò de na documentazion segura la vita de Jan Demëine Mahlknecht , l Vedl Pana, auzan ora dantaldut l aspet de si bona man dl vieres de d'autri.

Na copia de chësc pitl liber o cudejel nteressant, che ne n'ie zënza nia plu da giapé, ie unida tenida su da bera Alex Moroder de Rusina . Ël à abù la bona idea de purté a cunescënza chësc liber, ciancià tla rujeneda de Gherdëina, y de l dé ora da nuef, acioche la tradizion n cont de na persunalità tan unica y uriginela sciche l fova l Vedl Pana ne vede nia perduda.

L ie da se fé marueia che chësc cudejel, scebën che scrit per tudësch y stampà dala "Wagnersche Druckerei", ne porta nia l inuem de si autor. Che l se trata de n cër Josef Complojer savons da n manuscrit de Matie Ploner , che vivova ai tëmps dl Vedl Pana, che scrij: "Die Biografie über des seligen Herrn Dom. Mahlknecht Sparsamkeit u. Freigebigkeit von H. J o s e f C o m p l o j e r 1820 bemerkt die von H. Mahlknecht gemachten Stiftungen. Aber pag. 15 wurde eine große Unrichtigkeit eingeschlossen....".

Chësta ultima usservazion fata da Matie Ploner uel danz nce dì che ël ne n'ie nia dl dut a una cun chël che Josef Complojer à scrit n con' dl Vedl Pana. Ma coche n sà dala storia, ne fova l raport danter Matie Ploner y Jan Mëine Mahlknecht nia l miëur, y perchël saral da se damandé, chi che à plu rejon: l Complojer o l Ploner? Na resposta vëniel purvà de dé tres vel' njonta ala fin dl test ciancià. Duta la njontes fates ala fin dl test ne vën nia fates per "la savëi plu longia", ma scemplmënter per slargë ora la nfurmazion n con' de chësta persunalità tan unica y nteressanta, che ie l Vedl Pana. Ma l vën cunsià de liejer n iede damprovia dut l test ciancià (scrit majer y curënt) y permò dopro la njontes metudes ala fin dl test.

N con' dl autor dl cudejel Josef Complojer savons dai libri de dlieja, che ël fova stat dal 1813 nchin al ann 1818 caplan y proviser a Urtijëi. Te chisc ani da caplan aral dessegur audì cuntan truep dl Vedl Pana, che fova pu permò mort da puech (1809). L lecort messova perchël mo vester drët vif a Urtijëi. L caplan Complojer se à per si publicazion dessegur nuzà de chësc lecort y oradechël - coche ël nstës dij - de "documentazion segura", che l arà abinà te archifs de curazia o/y sunieria. Si mutivazion particulera per scrì na tel biografia ne cunescions nia avisa. Ma pudon se nmaginé che ël ebe - sciche preve - ulù ti prejenté, dantaldut per rejons de dutrina cristiana, ala jënt n ejëmpl de vita, na persona da amiré y, per l aspet de avëi fat cun si gran richëza tan dl bën, nce da imité.

N vënderdi, ai 16 de merz 2007 dala sies da sëira tla bibliotech dla Cësa di Ladins a Urtijëi

La Union di Ladins de Gherdëina Ve nvieia a unì ala prejentazion dl liber"Dolomit"

Poejies dala Dolomites. Poejies de 14 scritëures dla valedes ladines cun traduzions te autra rujenedes dat ora da Rut Bernardi y Gerald Nitsche, cësa editëura EYE

Prejentazion dl blòt liber per pitli te trëi rujenedes "Gaspar, l giat che semieia" scrit y dessenià da Daniela Mattei

La Union di Ladins de Gherdëina nvieia duc y dutes ala prejentazion de chësta blòta publicazion, n dumënia ai 17 de dezëmber dala sies da sëira tla bibliotech dla Cësa di Ladins a Urtijëi.

Prejentazion Calënder de Gherdëina 2007

La Union di Ladins de Gherdëina à la legrëza de nvië duc y dutes ala prejentazion dl Calënder de Gherdëina 2007. N vënderdi ai 15 de dezëmber dala sies da sëira tla bibliotech dla Cësa di Ladins. Per l'ucajion sunerà meludies da Nadel na grupa dla Scola de Mujiga de Gherdëina

La Union di Ladins de Gherdëina n cunlaurazion cun la Lia de Turism de Urtijëi, mët nce chëst'ann inò a jì la cripl vivënta.

La blòta scumënciadiva che ie bele te si terza edizion y à abù te chisc ani n gran suzes. L sarà nce chëst ann da udëi la Sacra Familia cun na bòta grupa de pastri, i trëi Rëiesc a ciaval y sambën vel' tiers vives. La cripl vivënta sarà da udëi ai 9, ai 16 y ai 23 de dezëmber for dala 17.00h sun la pitla plaza Stetteneck a Urtijëi.
Cores desferënc y sunadëures abelirà cun de bela cianties y melodies l'armunia d'Avënt .

La Union di Ladins de Gherdëina fej al savëi che la bibliotech ladina tla Cësa di Ladins a Urtijëi, resterà davierta ai 8.12.2006 y la dumënies dl 10 y 17 de dezëmber dala 10.00 danmesdi ala 12.00.

Per chësta ucajion uniral pità publicazions dates ora dala ULG te priejes de marueia cun datrai vel'scincunda leprò. La butëiga "Peters Tea House" nes dunfrësc de bon teies da ti pité a chëi che vën a nes crì.

Nuzëde l'ucajion per sustenì nosta lia y dunëde cultura.

La Union di Ladins de Gherdëina mët a jì n sada ai 25 de nuvëmber tla biblioteca ladina tla Cësa di Ladins a Urtijëi n di de nfurmazion cun l psicologh y psicoterapeut dut. Stefano Di Carlo.

Sada danmesdì dala 9.00 nchin ala 12.00 unirà tratà l argumënt: genitores respunsabli. L unirà rujenà sun la problematiga educativa y spiegà strategies adatedes per chiche à mutons cun problems de cumpurtamënt. Sada domesdì dala 14.00 nchin ala 17.00 vëniel rujenà sun l auto stima Co miuré la stima per sé nstës. Nce adatà per chiche à suvënz da lauré cun truepa jënt y se sentì te uni situazion segures.

Ntan la relazions possen damandé uni sort de nfurmazions. L referat ie debant per duc

150 ani stradon de Gherdëina - prejentazion dl liber n vënderdi ai 27 de utober 2006

L aniverser di 150 ani dl stradon de Gherdëina ie na bona ucajion per mëter adum chësta publicazion, che descrij cun na bela documentazion fotografica, ma nce cun scric y anecdotes nteressantes, la storia, la situazion y l svilup de Gherdëina y di raions ntëurvia te chëi ani, che va a una cun chësta streda. Dal ann 1856 inant lieia la streda la valeda de Gherdëina cun la Val de Isarch. Nsci iel da sën inant plu saurì a arjonjer nce d'autra valedes plu dalonc. L autor dl liber, l professëur dr. Edgard Moroder, à tuà do y repurtà a puntin. Rica de storia ie nce la beliscima documentazion fotografica metuda a despusizion da Albert Moroder Sodlieja. Da gran espert à ël sapù da crì ora i biei chedri.

Dutes y duc ie nviei ala prejentazion tla Cësa di Ladins a Urtijëi n vënderdi ai 27 de utober 2006 dala 19.00

L liber "150 ani stradon de Gherdëina J.B.Purger".
Chësta publicazion de za. 160 plates tla trëi rujenedes, gherdëina tudësch y talian, vën fat n ucajion dl aniverser di 150 ani dl stradon che porta da Pruca nchin te Gherdëina y che ie unì ulù dal ambolt da nlëuta bera J.B.Purger. L liber che unirà prejentà bonamënter mo d'autonn, sarà n anel dessegur de gran mpurtanza per la storia de nosta valeda.

CD Gramofon 2. y autra publicazions
Libri, per granc y pitli y l CD Gramofon 2. sarà i lëures de majera mpurtanza per la ULG ti proscimi mënsc.
Nce ntan la sajon plu ciauda dl ann, ie l cunsëi dla Union di Ladins de Gherdëina che lëura inant cun duta la forzes per garantì la realisazion de n program culturel scialdi mpeniatif y rich.

L liber "J.Dominik Mahlknecht" alias "L vedl Pana"
L se trata de na rielaburazion y traduzion dal tudësch de n liber scialdi rer, tan che unich, sun la vita, la storia y vel'curiojiteies ntëur la persona de J.Dominik Mahlknecht, alias l vedl Pana. I lëures de coordinazion ie bele a n bon pont.

L Calënder de Gherdëina 2007
La redazion dl Calënder ie bele da n pez che lëura dovia. N possa mo mandé ite articuli y fotografies. Sambën ie l Calënder de Gherdëina de gran mpurtanza y la ULG fesc dut l puscibl per garantì uni ann si publicazion.

L CD "Gramofon 2"
La prima edizion de Gramofon - oldies per ladin, à abù n gran suzes y duc aspieta bele da n pez na segonda edizion. N cëla de crì i gran suzesc naziunei y nternaziunei di ani 60', 70' y 80' per i ciancé tla rujeneda ladina. Ntant ie i lëures de coordinazion nviei via.

Rengrazion duc y dutes chiche nes juda pea a realisé chisc lëures, rengrazion nce de cuer la man publica per i finanziamënc.

L Calënder de Gherdëina edizion 2007

La redazion dl Calënder de Gherdëina fej alsavëi che n pòssa inò mandé ite articuli per l Calënder edizion 2007. Nce sce vel' lies ëssa da festejé n aniversèr, fossa chësta na bona ucajion de scri sun chësc avenimënt tl Calënder de Gherdëina. L tiermul ultim per dé ju i cric ie ai 30 de setëmber 2006. I articuli ne dëssa nia vester plu lonc de 2 plates (4 pertes). Bel iel daniëura sce l articul vën acumpanià da vel' fotografia. L material ie da dé ju tl ufize dla Union di Ladins de Gherdëina tla Cësa di Ladins a Urtijëi puscibilmënter tla verscion de discheta o CD o nce per e-mail info@ulg.it

Nce chëst ann possen dé ju la fotografies da noza per chiche se marida ntan l ann 2006.
Rengrazion bele dan ora dla cunlaurazion per l bon garaté tla publicazion.

Program dl'atività per l 2006

La ULG ie njenieda per l 2006. Rich l program culturel, cin' publicazions nteressantes. Proscimamënter n'ancunteda cun la politica n cont dla Cësa. L cunsëi nuef dla Union di Ladins de Gherdëina se à urtà te curt tëmp bel trëi iedesc per mëter ju l program per l ann 2006 y nce inant.

La partezipazion, l nteressamënt y la creatività ativa dl cunsëi nuef sodisfea defin l'esigënza de n program rich de ideies y manifestazions. Cun l cunsëi nuef, à la Union di Ladins de Gherdëina giapà aria frëscia y da culëur.

Atività:
Curs de ladin per giornalisc y nteressei
Periodicamënter Quiz culturel tl Sit Internet dla U.L.G.
Azion vënder libri - Sëira da Nadel o te n auter mumënt dl ann
Ancunteda cun i politicri per rujené dl daunì dla Cësa di Ladins

Prejentazion tl radio de nosc libri - curta letures - infos dla ULG

Cunferënzes :
La Rujeneda unificheda Te Radio (Fabio Chiocchetti - Daria Valentin - Nadia Chiocchetti) Intervista a Michil Costa
Referat cun chedri a culëures (Karl Demetz Chenodla)
Sëira leterera o cabaret

Egon Vinatzer presidënt dla ULG cun Robert Moroder Presidënt dl Museum de Gherdëina

Sun la foto ntan l'assemblea generela dla Union Generela, tlo la mascima espunënza dl cunsëi dla UGLD: Da man ciancia David Lardschneider (diretëur), Tone Gasser, Egon Vinatzer, Elsa Zardini (vize presidënta), Michil Costa (presidënt), Riccardo Zanoner (vize presidënt), Cristina Lezuo y Siro Bigontina.

La Union Generela di Ladins dla Dolomites à abù n lunësc ai 24 de utober si assemblea generela straordinera. Tlo fej pert i cin' cunsëies dla cin' Unions di Ladins dla valedes ladines. L ie unì rujenà sun chisc ponc: Apruvazion dl bilanz consuntif 2004 dla UGLD, prejentazion de na pruposta dl bilanz de previjion 2006, cumpurtamënt y strategies n con' dla rujeneda unificheda, discuscion sun l cumpurtamënt de mascima per tò su sozi nueves, na curta analisa sun la lege 482/99 dl'ancunteda di ambolc y auter. La sënteda ie scumenceda dala cater domesdi y à durà nchin la ot da sëira.

Union di Ladins dles Dolomites
I ladini alla ricerca dell'unità perduta

Chësc liber ie unì dat ora dala UGLD n ucajion de si aniverser di 100 ani y ie da giapé tla rujeneda taliana. L vën descrit apuntin i fins y la storia dla Union Generala di Ladins dla Dolomites, dala nasciuda nchin aldidancuei. L ti ie unì dat gran pëis ala testimonianzes dla persones che à laurà per la lia. L liber ie unì scrit dala dr.ssa Cristina De Grandi. L priesc ie de 12.00 euro

1905 - 2005
La Union di Ladins

N curt la storia di Ladins. Aspec soziopolitics y culturei. L dut abelì cun truepa fotografies. L pitl cudejel che ie tla rujeneda unificheda ie unì curà da Siegfried Irsara y Cristina De Grandi, dat ora dala UGLD n ucajion de si aniverser di 100 ani.

Nosta Jent -Persones y personalités dla Ladinia

Na publicazion tla rujeneda unificheda cun la traduzion per talian y tudësch n cunlaurazion cun la UGLD. Danter passa 130 persones lecurdedes tl liber nen iel de chëles che toca pra la storia generela y de chëles che à senià la storia y la cultura dla valedes ladines. Chëstes ie a si maniera mpurtantes ajache les a judà a mantenì viva nosta rujeneda, nosta tradizions y nosta cultura; La persones se à fat merìt tres l sport, la cultura, l soziel, l ert y l artejanat, la mujiga o tres operes de benefizënza. La publicazion ie unida cureda da Nadia Chiocchetti. L priesc ie de 25.00 euro

Duc a una per la Cësa?

Union y Museum, deberieda te na senteda. Unich pont sun l ordn dl di, l proiet dla C ? sa di Ladins. Vinatzer cumbat contro l t ?mp . Prësc n'ancuteda cun l assessëur Florian Mussner y l ambolt Ewald Moroder. N lunësc ai 11 de lugio 2005 se à ancuntà l cuns ? i dla Union di Ladins de Gherd ? ina deberieda cun na delegazion dl cuns ? i dl Museum de Gherd ? ina, pe apruvé ma dantaldut per ruvé a una cun l proiet nuef dla C ? sa di Ladins. La senteda ie unida uluda y cherdeda ite dal presid ? nt dla U.L.G. Egon Vinatzer nst ? s, che à debota purtà dant y prejentà l gran bujën estrem che la C ? sa di Ladins à de na restruturazion mpurtanta. Vinatzer ne à nia ulù se pierder te paroles ntëurvia y ie debota passà al cajo.Prejent ala senteda nce l proietant dla Cësa l Ing. Dut. Siefried Comploi. "S ? n ie ruvà l mum ? nt de paré ite la manies y de capì la dumanda y i bujëns dl Museum y dl'autra associazions che ie te Cësa. La và de nia pierd ? r auter t ? mp, musson cialé de ruvé al plu pr ? sc a na soluzion y a na conclujion ideela per duc. La majera pert dla infrastrutura ie vedla, massa pitla y nia funzionela. L'unica soluzion per la s ? uraviv ? nza dl Museum y per n bon lauré dla Union di Ladins deberieda cun l'autra associazions che albeghejea tla C ? sa, ie n nterv ? nt grant, marcant y dezisif." Ie la paroles tleres y fermes dl presid ? nt dla ULG Vinatzer. Uramei iel v ? ira che tla C ? sa di Ladins val debuj ? n de na gran cump ? ida de nterv ? nc, che và dala segur ? za al confort, dala lerch ala mplantistica. Sibes la grupa de Teater de Urtij ? i che la redazion dla Usc di Ladins, ma nce l Museum y la biblioteca, lam ? nta bel da ani dla puecia lerch y dla deguna funzionalità di ufizes, salam ? nc y di locai n generel. I saniteresc, ma nce l sciaudam ? nt y nia per ultim dut l mplant tecnich y eletronich dla c ? sa ie tan che bel da giut surpassei. La C ? sa di Ladins ie una dla realteies mpurtantes che simbulisea la cultura, la rujeneda y la identità ladina te Gherd ? ina. Sustenì y cuntribuì la realisazion dl proiet nuef dla C ? sa uel di sust e nì la cultura y i fins idiomatichs y museai dla valeda. La senteda nia curta, ie jita inant per plu ëures ulache Egon Vinatzer deberieda cun l Ing. Siegfried Comploi à purtà dant y spiega la funzionalità dl proiet te si mëndri particuleres. Nce sce l argumënt dla senteda fova scialdi zite,iesun stac boni de tenì na scialdi bona armunia danter la doi associazions che tl prim mum ? nt ëssa nce pudù smié scialdi trata. Nce Robert Moroder, presidënt dl Museum de Gherdëina, sciche duc i prejenc, ie à una che l proiet dëssa me ji inant sce l vën assegurà che la Cësa resta inant tla mans dla Union di Ladins de Gherdëina nce sce finanzieda dala man publica. Egon Vinatzer se ancunterà ai 20 de lugio dala 9 danmesdi cun l assess ? ur provinziel Florian Mussner deberieda al ambolt de Urtij ? i Ewald Moroder per ruvé daujin a na respota de coche d ? ssa ji inant l proiet y de cri na soluzion per finanzié l dut. "Son stat scialdi cuntënt de coche l'ancunteda mpurtanta cun l cunsëi dl Museum de Gherdëina ie jita ora. Duc i prejenc à demustrà gran scerieta y sensibiltà per la còssa ma dantaldut ueia de na sana cunlaurazion per na prospetiva positiva dla Cësa. Son chëst' iede nce positivam ? nter ma cun cautela otimist che la senteda dl 20 de lugio cun l'autoriteies Florian Mussner y Ewald Moroder, féj crëscer la speranza de pudëi realisé per la deplù associazions che l ? ura te na situazion nia saurida, na lerch plascënta, adateda ma dantaldut dënia" Ensci inant Vinatzer presidënt dla Union. Tla proscima enes unirà nce nvieda la jonta de Chemun de Utijëi a vijité la situazion dla Cësa di Ladins, y dochël nce i trëi ambolc de Gherdëina. "L ie mi speranza che nce l'autoriteies di Chemuns de Gherdëina udëssa ite la mpurtanza dla Cësa di Ladins y nsci nce sustenì a vel maniera ma dantaldut moralmënter nosc proiet. L cunsëi dla U.L.G. che lëura bel da ani tl ciamp dla cultura ladina y che bel da ani se da ju cun i proiec dla Cësa, se meritëssa segur de udëi tòsc zeche de cuncret da pert dla man publica. Me cun fauza speranzes permetudes ne pòssa na lia nia plu ji inant." Conta Egon. La U.L.G ne ie nia la sëula tla Cësa che à debujën de lerch, le ie mo autra lies y associazions che lëura y porta ora na gran atività culturela mpurtanta per duta la valeda y chësta se meritëssa dutes na lerch dënia y segura per si lauré. La sënteda danter Union y Museum à purtà bon fruc. La doi istiuzions ie defin a una de lauré deberieda sun l proiet prejentà te chësta ucajion y de speré sun na gran sensibilità y respunsabltà da pert dla man publica, chësc per fin de bon de na cësa a si livel dessegur storica y mpurtanta per la jënt, cultura y rujeneda dla valeda.